Τα καράβια δεν τα πάμε, μας πάνε…

10 Φεβρουαρίου του 1975  έφυγε από τη ζωή ένας από τους πιο αγαπημένους μου συγγραφείς – ο Νίκος Καββαδίας. Κι ας είναι περισσότερο γνωστός για τα ποιήματά του, και ίσως ακόμα πιο γνωστός για τα τραγούδια που έχουν βασιστεί στους στίχους του, για μένα το ωραιότερο έργο του Καββαδία είναι το μυθιστόρημά του, η Βάρδια.

καββαδίας βάρδια

Η Βάρδια

Πάνω σε ένα φορτηγό που ταξιδεύει στη θάλασσα της Κίνας, οι βάρδιες των ναυτικών εναλλάσσονται και μαζί τους ξεδιπλώνονται ιστορίες, θύμησες, πικρίες και αγάπες.

Ο Καββαδίας ζωγραφίζει στη Βάρδια όλη την ποιητική του μυθολογία, σαν ένας καλλιτέχνης βουτάει το πινέλο του βαθιά στην πληγή για να βγάλει χρώμα. Αθεράπευτα ρομαντικός και πικρός ρεαλιστής ταυτόχρονα, ένα παιδί που δε μεγάλωσε ποτέ. Τα γραπτά του σαν καρτ ποστάλ από μακριά μας ταξιδεύουν σε θάλασσες που ίσως να μη δούμε και μας μιλάνε για όσα είναι κοινά όσο μακριά και αν ταξιδέψουμε.

προμετωπίδες του Γ. Τσαρούχη για το έργο του Καββαδία

Και επειδή όπως έχει γραφτεί, είναι “λίγα αυτά που μπορεί να πει κανείς για τον Καββαδία και να μην είναι κλισέ”, όχι γιατί έχουν ειπωθεί όλα αλλά γιατί όταν κοιτάς κάτω από την επιφάνεια είναι σαν να κοιτάς τον ίδιο σου τον εαυτό, θα σας παραθέσω απλώς ένα από τα αγαπημένα μου αποσπάσματα:

Βάρδια έκτη

Δε βλέπεις παραπέρα από ένα μέτρο, από μισό, λιγότερο, τίποτα, περισσότερο κι από τίποτα. Το’ χει από νωρίς κατεβάσει. Το πούσι έχει τη δική του μυρωδιά, όπως η καταιγίδα, ο τυφώνας, η τρικυμία του κάθε καιρού. Πώς μυρίζει! Γιομίζει τα ρουθούνια μου μα δεν μπορώ να σου πω… Ιουδήθ! Είσαι δέκα χιλιάδες μίλια μακριά απ’ το Gomel και πέντε από μένα. Ανασαίνεις τον ιδρώτα του Τάσμαν. Είμαι σίγουρος πως έχεις λησμονήσει κείνη τη νύχτα, πάνω στο κατάστρωμα του “Cyrenia”, δίπλα στο φανάρι του Μινικόι. Φορούσες τη νύχτα. Το πορφυρό φόρεμα σου σερνόταν κουρέλι στα πόδια σου, τα λιανά σου πόδια με τα πέδιλα των Φοινίκων. Το κλώτσησες και χάθηκε στο πράσινο κρουζέτο, πίσω από τη βάρκα. Σαλεύει μονάχα του ματιού σου το πράσινο.
– Φόρεσε το ρούχο σου. Σκεπάσου. Παρακαλώ σε φόρεσέ το.
– Το παίρνει ο μουσώνας. Δε βλέπεις;
Είσαι σα γυμνή λεπίδα κινέζικη.
Θέλω τη θήκη μου. Ιουδήθ!… Όλα τα πράγματα έχουνε τη δική τους μυρωδιά. Οι άνθρωποι δεν έχουν. Την κλέβουν από τα πράγματα. Τα κόκκινα μαλλιά σου μυρίζουν σαν το αμπάρι της Πίντα, όταν γύριζε από το πρώτο ταξίδι. Στενοί δρόμοι του Γκέττο…Streets are not safe at night. Avoid all saloons. Chagall: ο Αρχιραβίνος.
– Ατζαμή! Φίλησέ με. – Μιαν άλλη φορά. Όταν ξανάβρω τη γεύση μου.
– Την έχασες; Πού;
– Στο Barbados…Στην άμμο. Την ξέχασα στα χείλια μιας μαύρης.
– Καλά. Δάγκασέ με μονάχα. Να πονέσω.
– Δεν έχω δόντια. Τ΄άφησα σ’ ένα μάγκος άγουρο, εδώ πέρα, αντίκρυ στο Cochin.
– Χάιδεψε.
– Ιουδήθ… Με τι χέρια… .έχασα την αφή μου πάνω στο ξεβαμμένο μεταξωτό μιας πολυθρόνας, σ’ ένα σπίτι στο Ικίκι…Εκεί ανάμεσα… Μαζί κι ένα ζαφείρι… ένα μεγάλο ζαφείρι.
– Τότε κοίταξέ με στα μάτια. Γιατί τα κρατάς καρφωμένα χάμω; Κοίταξέ με λοιπόν.
– Δεν είναι τα δικά μου. Εκείνα τα φορά ένας γέρος ζητιάνος στο Βόλο. Τ’ αλλάξαμε.
– Κοίταξέ με μέ τα δικά του.
– Ήταν τυφλός. Τον βαστούσε ένα κορίτσι από το χέρι.
Άσε με να σε βαστάξω κι εγώ από το χέρι…

βάρδια καββαδία

 

10 comments Add yours
    1. Αγαπημένος ο Καββαδίας Αινάφετς μου και παντα ψαχνω μια ευκαιρία να διαβάσω γι αυτόν οπότε τρέχω να δω το αφιέρωμά σου 🙂 Καλή Κυριακη και πολλα ηλιόλουστα φιλιά ! !

  1. Κι εγώ λατρεύω τον Καββαδία από μικρή! Θυμάμαι ο παππούς μου είχε μια σειρά βιβλίων “Η Ελληνική Ποίηση”, από αυτά τα μεγάλα τα βιβλία που είναι σαν εγκυκλοπαίδειες. Ο αγαπημένος μου τόμος ήταν αυτός που είχε μέσα τα ποιηματα του Καββαδία. Τον διάβαζα, έκλεινα τα μάτια και ταξίδευα στις εξωτικές θάλασσες της Κίνας ❤️ Τα ποιήματα του Καββαδία κι οι ιστορίες του κουρσάρου Συρκούφ που είχε για άντρο του το νησί του Μαυρίκιου την εποχή των Ναπολεόντιων πολέμων!

    1. Ελεάννα μου σε φαντάστηκα μικρούλα με έναν τεράστιο τόμο να διαβάζεις και να ονειρεύεσαι ταξίδια 🙂 🙂 Δεν είναι υπέροχο πώς τα βιβλία μας φέρνουν τις πιο όμορφες αναμνήσεις ακόμα και από αγαπημένα μας πρόσωπα που δεν είναι πια κοντά μας 🙂

  2. Τον αγάπησα τον Καββαδία, πάντα αγαπούσα τις ιστορίες για τους ναυτικούς και πάντα την ποίηση, οπότε εκεί τα βρήκα να συνδυάζονται. Και τα μελωποιημένα του τραγούδια είναι τόσο συγκινητικά. Ευχαριστούμε που μας τον θύμησες! Αλήθεια, εσένα ποιο είναι το αγαπημένο σου τραγούδι του; Εμένα ίσως οι Επτά Νάνοι. Καλημέρα!

    1. Καλημέρα! Ναι, συνδυάζει δυο τόσο μεγάλες αγάπες και νομίζω ότι τα ποιήματά του μας αγγίζουν όλους. Δεν μπορώ να ξεχωρίσω μόνο ένα αλλά είναι πολλοί στίχοι που τους αγαπώ και μου κολλάνε στο μυαλό! Μ’αρέσει πολύ το A bord de’l Aspasia, το ποίημα πιο πολύ από το τραγούδι, το Γράμμα ενός αρρώστου μπορείνα με κάνει να κλάψω ακόμα και σε κλαμπ να είμαι, ακόμα και το Πούσι μ’αρέσει πολύ και η Εσμεράλδα…
      Έχεις διαβάσει τη Βάρδια; Θα σου αρέσει πολυ αν σ’αρεσουν τα ποιήματα…

      1. Είναι υπέροχοι οι στίχοι που σε συγκινούν και το όλον των ποιημάτων! Ναι, την έχω διαβάσει και τη Βάρδια που ήταν πεζό μεν, ποιητικό δε!

What do you think?